मुरबे बंदर—जनतेच्या विश्वासावरचा सर्वात मोठा विश्वासघात…!
प्रतिक मयेकर, पालघर
बोईसर| पालघरचा किनारा पुन्हा एकदा जळतोय, पण यावेळी लाटांनी नव्हे — तर शासनाच्या धोरणांनी. मुरबे गावातील जनतेवर सरकारने “विकास” नावाच्या आडून जे काही लादले आहे, ते केवळ एक प्रकल्प नाही, तर लोकशाहीच्या गळ्याला चाकू आहे. JSW कंपनीच्या हातात हात घालून शासनाने मुरबे गावच्या समुद्राला, मातीला आणि माणसांना विक्रीसाठी ठेवले आहे. आणि आश्चर्य म्हणजे, ज्या नेत्यांना जनतेने मतांनी उचलून दिलं, तेच आज या संघर्षात नाहीसे झाले आहेत. निवडणूक संपली, खुर्च्या मिळाल्या, आणि मग जनता पुन्हा एकदा एकटी पडली.
पालघर तालुक्यातील मुरबे बंदर प्रकल्प हा सत्ताधाऱ्यांच्या दृष्टीने “महत्वाकांक्षी” असू शकतो, पण मुरबे, केळवे, तारापुर आणि आजूबाजूच्या गावांसाठी तो जीवन उद्ध्वस्त करणारा शाप आहे. मासेमारी ही इथल्या जनतेची परंपरा, संस्कृती आणि पोटभरण्याचा एकमेव मार्ग आहे. पण जेव्हा हा बंदर उभा राहील, तेव्हा समुद्रप्रवाह बदलेल, किनारपट्टी खाईल, आणि मच्छीमारांचा समुद्र त्यांच्या डोळ्यांसमोर बंदिस्त होईल. शासनाचे अधिकारी सांगतात — “रोजगार निर्माण होतील.” पण कोठले रोजगार? कोणासाठी? JSW च्या मोठ्या गेटसमोर उभ्या राहणाऱ्या बाहेरच्या मजुरांसाठी की या गावातील तरुणांसाठी, ज्यांचे पोट समुद्रावर अवलंबून आहे?
या प्रकल्पासाठी तयार करण्यात आलेला EIA अहवाल म्हणजे भ्रष्टाचार आणि अपारदर्शकतेचं उत्कृष्ट उदाहरण आहे. मॅंग्रोव्ह्ज नाहीत, जैवविविधता नाही, तारापूर अणुऊर्जा केंद्राजवळ धोका नाही — असा अहवाल कोणत्या वास्तवावर आधारित आहे? सरकारने जनतेच्या डोळ्यात धूळफेक करून JSW च्या प्रकल्पाला हिरवा कंदील दाखवला. पण स्थानिक म्हणतात — “आम्ही हिरवा कंदील नाही, लाल झेंडा दाखवणार!” मुरबे बंदराच्या विरोधात हजारो लोकांनी एकत्र येऊन लढा उभारला आहे. महिलांच्या हातात शंख, मच्छीमारांच्या हातात जाळं, आणि प्रत्येकाच्या आवाजात एकच घोष — “आमचा समुद्र आमचा!”
सुनावणीच्या नावाखाली सरकारने लोकशाहीची थट्टा केली. ८,००० हून अधिक हरकती जमा झाल्या, पण बोलण्याची परवानगी फक्त १०३ लोकांना दिली गेली. पोलिसांचा फौजफाटा लावून लोकांच्या आवाजावर गदा आणली गेली. हा लोकशाहीचा उत्सव नव्हता — हा उद्योगांच्या दबावाखाली झालेला नाटक होता. आणि जेव्हा मच्छीमार समाज आपल्या हक्कांसाठी लढतो, तेव्हा शासन त्यांना आंदोलक म्हणतं, गुन्हे दाखल करतं, पण ज्यांनी जनतेची जमीन विकली त्या अधिकाऱ्यांना, त्या मंत्र्यांना कोणी जबाबदार धरणार?
आणि या सगळ्यात अधिक वेदनादायक गोष्ट म्हणजे — स्थानिक आमदार आणि खासदारांचा संपूर्ण मौन
ज्या लोकांनी “आम्ही जनतेचे प्रतिनिधी” म्हणून मते मागितली, ते आज गायब आहेत. कोणी बंदराच्या सुनावणीत आले नाही, कोणी ग्रामस्थांच्या बाजूने उभं राहिलं नाही, कोणी सरकारला प्रश्नही विचारला नाही. मुरबेचा समुद्र विकला जात असताना हे सगळे सत्तेच्या किनाऱ्यावर शांत उभे आहेत. निवडणुकीच्या आधी जनतेला “आपण विकास करणार” असं सांगणारे हेच नेते, आज “विकास” नावाखाली चाललेल्या विनाशाच्या खेळात सामील झाले आहेत. जनतेला विचारलं तरी नाही, फसवून परवानग्या घेतल्या आणि आता गप्प बसून सत्तेचा लाभ घेत आहेत. हे लोकशाही नाही, हा जनादेशाचा अपमान आहे.
मुरबे गावात आज भय नाही, तर रोष आहे. कारण लोकांना कळलंय की शासनाला त्यांचा नव्हे, JSW चा फायदा हवा आहे. मुरबेतील महिलांच्या डोळ्यातील अश्रू हे केवळ घराच्या नुकसानीचे नाहीत, तर भविष्याच्या गमावलेल्या विश्वासाचे आहेत. आणि जेव्हा जनता शासनावरचा विश्वास गमावते, तेव्हा ती शांत राहत नाही — ती उठते, जशी आज मुरबे उठलं आहे.
सरकारच्या जाहीरनाम्यांमध्ये ‘हरित महाराष्ट्र’, ‘ब्लू इकॉनॉमी’ अशा गोड शब्दांचा वापर केला जातो. पण प्रत्यक्षात या प्रकल्पाने दाखवून दिलं की सरकारकडून हरित फक्त पोस्टरवर आहे आणि प्रत्यक्षात कोळशाच्या धुरात बुडालेला महाराष्ट्र उभा राहतोय. शासनाने पर्यावरण संरक्षणाचा कायदा पायदळी तुडवला, मच्छीमार समाजाच्या हक्कांची उपेक्षा केली, आणि लोकशाही प्रक्रियेवर दडपशाही केली — हे सर्व एका कंपनीसाठी.
आज प्रश्न फक्त मुरबे बंदराचा नाही, तर राज्यातील प्रत्येक सामान्य नागरिकाच्या अस्तित्वाचा आहे. जर आज मुरबे गप्प राहिलं, तर उद्या दुसरं गाव विकलं जाईल. आज मच्छीमारांचा समुद्र गेला, तर उद्या शेतकऱ्यांची जमीन जाणार. या प्रकल्पाने केवळ किनाऱ्याचं नव्हे, तर शासनावरच्या जनविश्वासाचं क्षरण केलं आहे.
मुरबेचा हा संघर्ष आता केवळ स्थानिक नाही — हा महाराष्ट्राच्या जनतेचा संघर्ष आहे. हा लढा सरकारच्या खोट्या विकासनीतीविरुद्धचा आहे, हा लढा त्या नेत्यांविरुद्ध आहे जे मतं मागायला येतात पण आवाज ऐकायला नाही. मुरबेतील प्रत्येक लाट आता घोष करते —“आम्ही झुकणार नाही, आम्ही विकणार नाही, आणि आम्ही लढणार!” सरकारने हे लक्षात घ्यावं — जनतेचा समुद्र शांत दिसतो, पण जेव्हा तो उसळतो, तेव्हा सत्तेच्या महालांनाही गिळतो.
