शासन, प्रशासन आणि उद्योगांच्या गप्प संगनमतावर जनतेचा आक्रोश…
प्रतिक मयेकर, पालघर
बोईसर| पालघर जिल्ह्यातील बोईसर आज प्रदूषणाच्या अशा गर्तेत सापडलं आहे की हवा श्वासासाठी नव्हे, तर आजारासाठी ओढावी लागते. विराज कंपनीच्या चिमण्यांतून निघणारा काळा, विषारी धूर आता आकाशाचा रंग ठरवतोय. पण या आकाशाखाली जगणाऱ्या नागरिकांची काळजी घेणं ज्या मंत्रालयाचं काम आहे, ते मंत्रालय मात्र वातानुकूलित एसीच्या हवेत झोपलं आहे.
पर्यावरणमंत्री पंकजा मुंडे यांनी आजवर पालघर जिल्ह्यात एकदाही पाऊल ठेवलं नाही. मंत्रीमहोदया सोशल मीडियावर हरित मोहिमा राबवतात, हरित महाराष्ट्राच्या फोटोंखाली हॅशटॅग टाकतात, पण बोईसरच्या नागरिकांचा श्वास मात्र राखाडी झाला आहे. त्यांना या जिल्ह्यात काय सुरू आहे हे कधी जाणून घ्यायची गरजच वाटली नाही — कारण इथे मंत्री नाहीत, फक्त जनतेची झुरणारी फुफ्फुसे आहेत.
विराज कंपनीचा धूर हा केवळ उद्योगाचा उपउत्पादन नाही, तो प्रशासनाच्या गप्प संगनमताचा जळता पुरावा आहे. जिल्हाधिकारी कार्यालय या प्रदूषणाकडे जणू आंधळं झालं आहे. एमपीसीबी अधिकारी ‘तपासणी’च्या नावाखाली उद्योगांच्या टेबलावरच्या चहात रमलेले आहेत. प्रत्येक तपासणी फक्त कागदावर होते, प्रत्येक तक्रार फाईलमध्ये दडपली जाते, आणि प्रत्येक नागरिक श्वास रोखून जगतो. ही सरकारची शांतता म्हणजे अपराधाची साक्ष आहे. धूर वाढतोय, पाणी रासायनिक होतंय, आणि हवा विषारी झाली आहे. पण मंत्री, अधिकारी आणि उद्योग — सगळेच एकाच गप्प कराराचे भागीदार. लोकांचा श्वास गुदमरला तरी त्यांना फरक पडत नाही, कारण त्यांच्याकडे ऑक्सिजनचा पर्याय आहे—सत्ता, पैसा आणि बिनदिक्कत उदासीनता.
विराज कंपनीकडून निघणारा काळा धूर फक्त आकाशात नाही तर प्रशासनाच्या विवेकावरही पसरलाय. बोईसरचा प्रत्येक नागरिक आज विचारतोय —“काय उपयोग आहे त्या मंत्रालयाचा, जेव्हा मंत्रीच लोकांकडे पाठ फिरवतात?” “कशासाठी आहे जिल्हाधिकारी, जेव्हा उद्योगधंद्यांचं प्रदूषण थांबवणं त्यांच्या नियंत्रणात नाही?” “काय कामाचं आहे एमपीसीबी, जेव्हा लोकांच्या आरोग्यापेक्षा उद्योगांच्या परवान्यांना प्राधान्य दिलं जातं?” आज बोईसरमध्ये नागरिक मास्क घालून श्वास घेतायत, शेतांवर रासायनिक धूर साचतोय, आणि पिण्याचं पाणी सुद्धा औषधांशिवाय पचत नाही. ही परिस्थिती आपल्याला थेट प्रश्न विचारते – राज्याच्या पर्यावरण विभागाचं काम जनतेला वाचवणं आहे की उद्योगांना वाचवणं?
पंकजा मुंडे यांचं मौन आता गुन्हा ठरतंय.त्यांनी एकदाच बोईसरचा दौरा करावा आणि पाहावं – येथे झाडं नाहीत, येथे धूर आहे; येथे विकास नाही, येथे प्रदूषण आहे; येथे नागरिक नाहीत, येथे हळूहळू मरतंय एक संपूर्ण समाज. पर्यावरणाचं रक्षण करण्याची जबाबदारी ज्यांच्यावर आहे, तेच लोक जर गप्प राहिले, तर जनतेला आपले श्वासही आंदोलनात बदलावे लागतील. कारण आता बोईसरचं आकाश फक्त धुरानं नाही, तर सरकारच्या पापानं काळं झालं आहे. विराजचा धूर म्हणजे मंत्री, जिल्हाधिकारी, अधिकारी आणि उद्योग — या सगळ्यांच्या संगनमताने पेटलेली एक अदृश्य भट्टी आहे.या भट्टीत जळतोय जनतेचा विश्वास, नागरिकांचं आरोग्य आणि प्रशासनाचं नैतिक भान.
आता जनता विचारते —“पंकजा मुंडे, तुम्ही पर्यावरण मंत्री आहात की उद्योगांच्या प्रदूषणाची प्रवक्ती?”“जिल्हाधिकारी, तुम्ही शासनाचे प्रतिनिधी आहात की उद्योगांचे रक्षक?”“एमपीसीबी, तुमचं काम धूर मोजणं की धूर झाकणं?” ही बातमी नाही—हा बोईसरचा हंबरडा आहे, श्वास मागणाऱ्या जनतेचा आक्रोश आहे.
